Agrarische belegging

Beekzicht is ooit begonnen als agrarische belegging. De beste gronden werden daarvoor uitgekozen: de gebieden langs de Voorsterbeek en op de Voorsterklei. Dat verklaart ook de langgerektheid van het landgoed, waarin de Voorsterbeek de rode draad is. De bais voor landgoed Beekzicht werd gelegd in 1820 met de aankoop van landbouwgronden en van de havezathe De Adelaar door mr. Hendrik Jan Thooft (1787-1866). Meer informatie is te lezen bij Historie via onderstaande link.

De invloed van de IJssel op de Voorsterbeek en op de aangrenzende landbouwgronden blijft van grote invloed op de aard van het landschap en op het grondgebruik op Beekzicht. Dit is goed zichtbaar vanaf het dorp Voorst tot aan de IJssel. Dit gebied met zijn hagen en knotwilgen is bijzonder herkenbaar, zowel in landschap als in flora en fauna.

Naar historie

Unieke diversiteit

Landgoed Beekzicht strekt zich met haar 500 hectare uit van het Appense Veld tot aan de IJssel. Dit bijzondere agrarisch-natuur landgoed heeft een zeer divers landschap. Op de hoger gelegen droge zandgronden van de Veluwe zijn de restanten van heide en de oude naaldbossen terug te zien. In het hart van het landgoed op de rijkere gronden vormen oude loofbomen prachtige parkbossen en lanen.

Deze diverse landschapstypen zijn met elkaar verbonden door vernuftige, historische ondergrondse en bovengrondse watersystemen. De spannende samenkomst van natuur, cultuur en water maken Beekzicht uniek. Op 175 hectare bos vindt geïntegreerd bosbeheer plaats. De opbrengst uit de verkoop van hout is belangrijk voor de instandhouding van het landgoed.  

Naar digitale landgoedkaart

Landbouw

De landbouw is van oudsher heel belangrijk voor het landgoed. Beekzicht heeft zes verpachte boerenbedrijven, die meehelpen met het instandhouden van het cultuurlandschap en met het agrarisch natuur- en waterbeheer van de uiterwaarden langs de IJssel nabij de Voorster klei.

De diversiteit in landschap heeft een diversiteit in boerenbedrijven gebracht. Kenmerkend zijn de akkerbouwbedrijven en melkveehouderijen. Daarnaast wordt er los land verpacht.

Ontwikkelingen en doelstelling

Op en rondom het landgoed spelen diverse ruimtelijke ontwikkelingen, zoals rivierverruimende maatregelen, dijkverlegging, de aanleg van een rondweg en de verbreding van agrarische activiteiten. Meer hierover is te vinden bij Actueel.

Doelstelling
Landgoed Beekzicht is een besloten vennootschap. Het doel van het Landgoed laat zich statutair als volgt omschrijven: “De instandhouding en beheer, mede door middel van exploitatie, van het landgoed ‘Beekzicht’ in Voorst met zijn landerijen en opstallen, lanen en natuurterreinen met bijzondere zorg voor het behoud en de ontwikkeling van het aan dat landgoed eigen natuur- en landschapsschoon, alsmede het handhaven en uitbouwen van de sociale en maatschappelijke functie in de Voorster gemeenschap." 
Landgoed Beekzicht BV is gerangschikt onder de Natuurschoonwet.

Terug naar boven
Agrarische parel met toekomstbedrijven

Landbouw en Boerderijen

Agrarische bedrijven vervullen een belangrijke functie op landgoed Beekzicht. Enerzijds omdat het landgoed altijd een agrarische productiefunctie heeft gehad; anderzijds omdat de landbouw ook meewerkt in het behoud van de natuur op het landgoed. Het gehele landbouwareaal van het landgoed bedraagt 257 hectare. 

Het landgoed verpacht zes boerderijen op historische, soms monumentale erven. Ieder boerenerf heeft een eigen hedendaags en een eigen historisch verhaal. Sommige erven zijn te bezoeken of bieden campingplaatsen aan. Andere erven verkopen eigen streekproducten.

Terug naar boven

Erf De Adelaar

De havezate De Adelaar is in 1609 gebouwd aan de Rijksstraatweg. Deze hoeve is vanouds het centrum van het landgoed en nooit verbouwd tot landhuis. Op veel andere landgoederen gebeurde dit wel.

De Adelaar is een Rijksmonument en verkeert in originele staat. Ooit gebouwd op een oeverwal evenals het dorp Voorst. Bij de hoeve ligt een oude vruchtenboomgaard, die in eigendom en beheer van Beekzicht is. De Adelaar wordt met 29,5 hectare landbouwgrond gepacht door de familie Smeenk. De familie heeft een melkveehouderij en een plattelandscamping met 25 plaatsen.

Naar De Adelaar
Lees meer

Groot Hissink

Groot Hissink is een gemeentelijk monument. Dit oude erf is gelegen op de Appensche Eng. De huidige dwarshuisboerderij dateert uit 1838.

Naast het hoofdgebouw staat een oude schuur, die vroeger diende als schaapskooi. De schapen werden gehouden voor het beheer van de westelijk gelegen heidegronden.
De boerderij en 28 hectare grond worden gepacht door de familie Pardijs. Zij hebben een akkerbouwbedrijf en telen voornamelijk aardappelen. Een deel van de productie wordt aan huis verkocht. 


Lees meer
Lees minder

Erf De Kolke

Het erf De Kolke is gelegen op een terp aan de oever van de Voorsterbeek en staat op verschillende oude kaarten aangegeven. De huidige gebouwen zijn halverwegede 20e eeuw gebouwd.

De boerderij en bijna 18 hectare grond worden gepacht door defamilie Wassink. De familie heeft een winkel aan huis waar zij eigen producten en streekproducten verkopen. Tevens zijn er camperplaatsen te huur, er is boerenmidgetgolf en de familie is recent gestart met de teelt van cranberries. De hoogstambongerd (boomgaard) is in beheer van Beekzicht.



Lees meer

Naar De Kolke

Erf Middelbeek

Het erf Middelbeek (gemeentelijk monument) ligt op de plek waar de Voorsterbeek in de uiterwaarden van de IJssel vloeit. Op een kaart van 1802 is Middelbeek gesplitst in een Groot en Klein Middelbeek. Op een kaart van 1843 is Klein Middelbeek verdwenen. De boerderij ligt op een oude terp. Tot 1976 liep de Voorsterbeek aan de noordzijde pal langs het erf. De boerderij en ruim 39 hectare landbouwgrond
worden momenteel gepacht door de familie Frederiks voor hun akkerbouwbedrijf. Op het erf is ook een metaalbedrijf voor landbouwwerktuigen gevestigd.

Erf Peppelenbosch

Het erf van boerderij Peppelenbosch maakt deel uit van de ontginningen van de Marke Appen uit de zestiende eeuw en wordt in 1699 voor het eerst genoemd.

De huidige boerderij ligt nog steeds te midden van de bossen. Het wordt met bijna 19 hectare grond, waaronder enkele natte percelen nabij de Voorsterbeek, gepacht door de familie Blikman voor hun varkensbedrijf.

Erf Welgelegen

Het erf Welgelegen was tot begin deze eeuw het eigen landbouwbedrijf van het landgoed. 

De woning op het erf stamt uit 1930. De bijgebouwen zijn door de huidige pachter, de familie Lankhorst, verbouwd tot een modern melkveehouderij bedrijf van bijna 80 hectare. 

Terug naar boven
Om te ontdekken

Bezienswaardigheden

Landgoed Beekzicht heeft een afwisselend landschap, omdat het zich uitstrekt vanaf de Veluwe naar de IJssel. Het landgoed biedt allerlei bijzondere bezienswaardigheden: van parkbossen met vennen en oude wallen met knotwilgen tot kerkepaden en grafheuvels, naaldbossen en uitgestrekte natuurgebieden.
Een deel van het landgoed heet de Voorsterklei. Dit gebied is gelegen achter de Dorpskerk in Voorst en was van oudsher onderdeel van het (over)stroomgebied van de IJssel. 

De boerderijen werden daarom op verhogingen gebouwd, de zogenaamde 'pollen'. Het nog goed zichtbare reliëf in de Voorsterklei is veroorzaakt door de IJssel. Steilranden getuigen van de voormalige activiteit van de IJssel, die zand verplaatste en ook weer afzette. Ook zijn verschillende oude nevengeulen van de IJssel nog steeds zichtbaar in het landschap. De gemalen Middelbeek en Nijenbeek houden tegenwoordig de voeten van de bewoners redelijk droog.

Terug naar boven

Parkbos en Bandijk

In het hart van het landgoed op de rijkere gronden vormen weelderige oude loofbomen uitbundige parkbossen, afgewisseld met vijverpartijen, die zijn ontstaan uit oude dijkdoorbraken. Deze vijverpartijen met bijbehorend park dateren uit eind 19e eeuw. De bossen en parken zijn opengesteld voor wandelaars.

Bij hoogwater van de IJssel werd het water in de Voorsterbeek opgestuwd. Om dit voedselrijke water op de landbouwgronden te houden, werd in de veertiende eeuw de Bandijk aangelegd. De Bandijk slingert parallel aan de Voorsterbeek door Beekzicht. De dijk doet geen dienst meer als waterkering, maar vormt wel een belangrijk cultuurhistorisch element. Door de ligging landinwaarts en de begroeiing met bomen vormt het tegenwoordig een uniek landschapselement. Nergens in Nederland is zo'n waterkering te vinden die in bos- en heidegebied ligt.

Lees meer
Lees minder

Grafheuvels

Op het Appense Veld zijn tenminste zes grafheuvels uit de Jonge Steentijd en de Bronstijd te bekijken. Deze grafheuvels zijn aangewezen als rijksarcheologisch monument. Deze grafheuvels zijn in 1977 onderzocht door de Rijksuniversiteit Leiden. Het onderhoud gebeurt door de natuurwerkgroep De Spaanse Ruiter. 

De grafheuvels dateren van ± 2200 v. Chr. en hebben enkele honderden jaren als zodanig dienst gedaan. Migranten uit Oost-Europa en Rusland begroeven hier hun doden, evenals hun buren, de Hunnenbedbouwers uit Drenthe. 

Lees meer
Lees minder

Flora en fauna

Door de diversiteit in landschap heeft het landgoed ook een grote diversiteit flora en fauna. We noemen een aantal karakteristieke soorten. De in de Voorster klei aanwezige meidoornhagen dienden als perceelscheiding en veekering. In de meidoornhagen komen nu ook andere soorten voor, zoals sleedoorn, kardinaalsmuts, vlier, hondsroos en heggenrank. Tussen de hagen staan oude knotwilgen en knotessen.

De poelen en vennen op het landgoed zijn van grote betekenis voor allerlei vogelsoorten en amfibieën, zoals de gewone pad, de groene kikker en de kleine watersalamander. Ook bijzondere soorten als de knoflookpad en de kamsalamander komen hier voor. In dit landschap met poelen en hagen voelen de ooievaar, de ijsvogel, de steenuil en ook de kerkuil zich prima thuis.

Lees meer
Terug naar boven

Uiterwaarden en IJssel

Beekzicht kent vele uiterwaarden. Het landschap ligt bekoorlijk geplooid langs de oevers van de IJssel en is erdoor gevormd. Met uitgestrekte uiterwaarden, historische boerderijen, meidoornhagen, stroomruggen en een aantal scherpe rivierbochten.

De rivier de IJssel (of Gelderse IJssel) is een Nederlandse aftakking van de Rijn. Zij takt bij Westervoort ten oosten van Arnhem af van de Rijn en stroomt in noordoostelijke en later in noordelijke richting naar het Ketelmeer respectievelijk het IJsselmeer.

De lengte van de IJssel is ongeveer 125 km. Bij Westervoort liggen de zomerkaden zo'n 70 meter van elkaar, bij Kampen is dat het dubbele. Bij hoogwater behoren ook de uiterwaarden tot het stroombed. De IJssel staat dan tussen de winterdijken en kan plaatselijk vele honderden meters breed zijn. Het maximale verschil tussen de hoogste en de laagste waterstand ter hoogte van de stad Deventer bedraagt zes meter. 

Naar De Adelaar
Lees meer

Gemaal Middelbeek

Het gemaal Middelbeek beheert het waterpeil in de stroomgebieden van de Voorsterbeek en van de Lage Leiding. Bij lage IJsselwaterstanden houdt het water in de stroomgebieden op peil met behulp van twee stuwen (één stuw per stroomgebied).

Bij hoge IJsselwaterstanden pompt het gemaal overtollig water uit de stroomgebieden naar de IJssel. Het gemaal is gebouwd in 1972, gelijktijdig met de aanleg van de Voorsterkleidijk. Het dankt zijn naam aan mr. Baron van der Feltz (1906-1979), oud-dijkgraaf van het polderdistrict Brummen-Voorst. Hij gaf opdracht om dit gemaal te bouwen. In de volksmond heet dit gemaal 'Middelbeek' naar de nabij gelegen boerderij. In 1998 bleek dat de pompen niet meer toereikend waren voor het verwerken van de grootste regenbuien. Daarom besloot het bestuur van Waterschap Veluwe het gemaal grondig te renoveren. Met nieuwe motoren is de capaciteit 20% verhoogd. 

Naar De Adelaar
Lees meer

Ruimte voor de rivier

Om het gebied langs de IJssel te beschermen tegen hoogwater zijn het Ministerie van VWS en het waterschap Vallei en Veluwe het project Ruimte voor de rivier gestart. Op de Voorster klei is de waterkerende dijk van de IJssel teruggelegd.

De oude IJsseldijk is op twee plaatsen verlaagd waardoor het tussengelegen gebied bij hoogwater kan dienen als waterberging en waterdoorvoer. Deze ingreep was zeer ingrijpend in het bestaande landschap, voor de landbouw en voor de natuur. Het is uiteindelijk gelukt om meer ruimte voor de rivier te creëren wanneer dat nodig is en tegelijkertijd toch het karakter te bewaren van de Voorster klei. 

Meer lezen Naar De Adelaar
Lees meer

Klein Java

Onlangs is deze voormalige wagenloods van het oorspronkelijke melkveebedrijf van het landgoed opgeknapt en verbouwd tot multifunctioneel gebouw.

De ruimte wordt gebruikt als kantoor en als ontmoetingsruimte. Tevens worden hier de familiestukken getoond die herinneren aan de drie broers Bosch Ridder van Rosenthal en mevrouw J.M.A. Bosch van Rosenthal-Den Tex. Klein Java wordt tevens gebruikt voor vergaderingen en andere ontvangsten. Het huis is niet opgesteld voor bezoekers.

Het tolhuisje

Aan de Rijksstraatweg in Voorst ligt het oude Tolhuisje. Dit huidige rijksmonument diende vroeger als tolpost. Een grote slagboom zorgde ervoor dat iedereen moest stoppen en tol moest betalen voordat men de weg mocht vervolgen. 

Vanaf 1698 tot na de Franse tijd werd op dit punt, evenals op nog andere plaatsen van de weg Apeldoorn - Zutphen, tol geheven. Het weggeld werd gebruikt voor onderhoud en aanleg van de weg. Een slagboom sloot de weg af. Een tolgaarder inde de tolgelden en bediende de slagboom. Voor zijn diensten mocht hij het tolhuisje bewonen.

Momenteel wordt een nieuwe woonbestemming voor het Tolhuisje gerealiseerd.

Knotwilgen

Langs de paden en wegen op Beekzicht staan veel knotwilgen. Ze deden vroeger dienst als grensafscheiding en houtleverancier. Zo voorzag de meest voorkomende soort, de knotwilg, in tenen voor het vlechten van manden, matten en beschoeiingen. Ook werd de knotwilg in de late middeleeuwen gebruikt als veevoer.

Het dikkere hout werd gebruikt voor brandhout. Daarnaast was het essenhout weer uitstekend geschikt om palen en gereedschapsstelen van te maken. Oudere knotbomen herbergen allerlei planten en dieren. Vlier, lijsterbes, braam, varens, mossen, konijnen en steenuilen.

Terug naar boven
Instandhouden van bijzonder erfgoed

Partners van Beekzicht

De externe invloeden en ontwikkelingen op en rondom Beekzicht zijn dynamisch en divers. Daarom zijn een goede verstandhouding en een goede samenwerking met betrokken mensen en organisaties onontbeerlijk. Vanuit haar sociale betrokkenheid met de omgeving steunt Beekzicht ook diverse lokale initiatieven.

De Bosch van Rosenthal Stichting is de moederorganisatie van landgoed Beekzicht. Meer informatie: www.boschvanrosenthalstichting.nl 

De maatschappelijke partners van Beekzicht zijn:
Gemeente Voorst
Provincie Gelderland
Stichting Landschapsbeheer Gelderland
Waterschap Vallei en Veluwe
Gelders Genootschap

Naar Stichting Landschapsbeheer Gelderland

De sociale partners van Beekzicht zijn:
Onze pachters
Onze vrijwilligers
Fanfarecorps Voorst
Natuurwerkgroep De Spaanse Ruiter
Oudheidkundige Vereniging Voorst
Visclub Voorst
Basisscholen uit de omgeving
Alle op- en aanwonenden
En allen die ons landgoed bezoeken.

Terug naar boven
Natuur, cultuur en historie gaan hand in hand


Historie | Particulier eigendom

Rond 1820 koopt mr. Hendrik Jan Thooft (1787-1866) landbouwgronden en de havezathe De Adelaar aan. Hiermee werd de basis gelegd voor landgoed Beekzicht. In 1864 wordt huis Beekzicht verworven. Na het overlijden van Thooft in 1866 erft zijn zoon Jacobus het landgoed. Jacobus Thooft koopt vervolgens de hoeven Welgelegen (1880) en De Kolke (1894), het Tolhuisje (1901), landbouwgronden, heideterreinen, natte graslanden en bossen.

Aan de overzijde van eerste havezathe De Adelaar aan de Rijksstraatweg stond in de 19e eeuw het landhuis Beekzicht. Dit landhuis werd op 10 juni 1940 gesloopt vanwege oorlogsomstandigheden. Destijds deelden het landhuis en de havezathe samen de tuin en het park nabij het landhuis. Het landhuis is destijds gebouwd op de fundamenten van de oude herberg 'Het Hert'. 

Rond 1900 is het landgoed al 350 hectare groot. Bij het overlijden van Jacobus Thooft in 1902 worden zijn bezittingen verdeeld onder de drie broers Bosch Ridder van Rosenthal. De Voorster goederen komen in eigendom van L.H.N. Bosch Ridder van Rosenthal (1884-1953). 

Begin twintigste eeuw worden de uitgestrekte gronden van het Appense Veld verworven. De boerderij Groot Hissink is in 1939 aangekocht. De Voorster goederen gaan na overlijden van L.H.N. Bosch van Rosenthal over op zijn oudste zoon L.H.N.F.M. Bosch van Rosenthal (1914- 2004). Deze richt met financiële steun van zijn vrouw J.M.A. den Tex in 2000 de besloten vennootschap Landgoed Beekzicht B.V. op. Recentelijk heeft het landgoed bijna 80 hectare grond op de Voorster klei aangekocht en via grondruil met de vereniging Natuurmonumenten een aangrenzend deel van het Appense Bos overgenomen. Naast enkele kleinere aankopen is het landgoed met bijna 100 hectare uitgebreid.

Het dagelijkse beheer van het landgoed wordt gevoerd door de bestuurder/directeur met lokale ondersteuning van een beheerder en medewerkers. Het kantoor is gevestigd in Voorst. De contactgegevens zijn te vinden bij Contact. Sinds kort is de contractenadministratie gedigitaliseerd en ondergebracht bij rentmeesterskantoor 't Schoutenhuis. 

Terug naar boven

Beekzicht in beeld